Ev Sahipliği Azalıyor, Kiracılık Yükseliyor

Türkiye’de ev sahipliği oranı düşerken kiracılık artıyor. Enflasyon, yüksek maliyetler ve arz politikalarındaki eksiklikler tabloyu ağırlaştırıyor.

Ev sahipliği oranında düşüş, kiracılıkta artış

Türkiye’de ev sahipliği oranı 2016’da %59,7 iken 2024’te %56,1’e geriledi. Aynı dönemde kiracı oranı %24,4’ten %28’e çıktı. OECD ortalaması %70,9 seviyesindeyken Türkiye’nin bu alanda geri kalması dikkat çekiyor.

Konut maliyetleri ise haneleri zorluyor. Ailelerin %84,8’i konut giderlerinin bütçelerini baskıladığını ifade ediyor. Kira yükü artık yalnızca dar gelirli değil, orta sınıf haneleri de etkiliyor.

Çözüm: Aşamalı mülkiyet modeli

Uzmanlar, İngiltere’de uygulanan aşamalı mülkiyet modelinin Türkiye’de de uygulanabileceğini belirtiyor. Bu sistemde alıcı önce evin belli bir yüzdesini satın alıyor, kalan pay için kira ödüyor. Gelir arttıkça yeni paylar alarak tam mülkiyete ulaşabiliyor.

Türkiye’de bu modelin TOKİ veya belediyeler aracılığıyla genç haneler için hayata geçirilebileceği öngörülüyor.

Kooperatif konut modeli ile erişilebilirlik

İsviçre ve Almanya’da yaygın olan kooperatif modeli, maliyetleri düşürürken uzun vadeli kira istikrarı sağlıyor. Kolektif finansman sayesinde konut erişilebilirliği artabiliyor.

Türkiye’de de benzer uygulamalar, kiracıların uzun vadeli güvence altında yaşamalarına katkı sunabilir.

Sosyal kiralık konut ve kamu-özel iş birliği

Bugüne kadar sosyal konut üretimi ağırlıklı olarak satılık projeler üzerinden yürütüldü. Ancak uzmanlara göre barınma krizini hafifletmek için sosyal kiralık konut üretimi artık kaçınılmaz.

TOKİ’nin üretim kapasitesi, belediyelerin yerel planlama gücü ve özel sektörün finansman esnekliği birleştiğinde, gençler, öğrenciler ve güvencesiz haneler için erişilebilir kiralık konut üretmek mümkün olabilir.