Türkiye genelinde hızla artan kira ve konut fiyatları, kiracı olmayı bile lüks hale getirdi. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükşehirlerde kiralık ev bulmak zorlaşırken, yeni bir eve taşınmanın maliyeti de adeta dudak uçuklatıyor.
Depozito, Peşin Kira ve Komisyon Üçgeni
Emlak piyasasında dengelerin bozulmasıyla birlikte kiracılar, yalnızca kira artışlarıyla değil, yüksek depozito ve güvence talepleriyle de mücadele ediyor.
Sektör temsilcilerine göre birçok ev sahibi, yasal sınır olan bir kira bedeli depozito yerine iki veya üç depozito istiyor. Buna bir aylık peşin kira ve emlakçı komisyonu da eklenince, yeni bir eve taşınmanın maliyeti ortalama 200 bin lirayı buluyor.
Emlak uzmanı Mehmet Korkmaz, yaşanan durumu şöyle özetliyor:
“Talep çok, arz az olunca ev sahipleri kendi lehlerine şartlar koyuyor. Biz emlakçılar artık taraflar arasında güven sorununu çözmeye çalışan bir arabulucu gibiyiz.”
Ev Sahiplerinden Sıra Dışı Güvence Talepleri
Artan riskler karşısında ev sahipleri, kiracılardan daha sıkı teminatlar talep ediyor.
Bazı mülk sahipleri güvence bedelini döviz veya gram altın üzerinden istiyor.
Hatta adli sicil kaydı, kefil, maaş bordrosu ve tahliye taahhütnamesi gibi belgeler olmadan kiralama yapmayan ev sahiplerinin sayısı hızla artıyor.
Beşiktaş’ta evini kiraya veren Ayşe Erdem, bu tavrını şöyle açıklıyor:
“Geçmişte kiracılardan çok zarar gördüm. Artık hem maddi hem de hukuki olarak kendimi korumak zorundayım.”
Çözüm Arayışı: Kira Kredileri
Yüksek taşınma maliyetleriyle baş edemeyen birçok kiracı, çareyi bankaların kira kredilerinde buluyor.
Bazı bankalar, kiracılara özel olarak “Kira Kredisi” veya “Taşınma Kredisi” adı altında finansman sağlıyor.
20 bin TL’den 200 bin TL’ye kadar değişen bu krediler, kısa vadeli çözüm sunsa da uzun vadede hane bütçesine ek yük getiriyor.
Yeni bir eve taşınmak için kredi çeken Serkan Yıldız, yaşadığı durumu şöyle anlatıyor:
“İki depozito, bir peşin kira ve komisyonla birlikte maliyet 180 bin lirayı buldu. Mecburen bankaya başvurduk.”
Uzmanlar Uyarıyor: Konut Arzı Artmazsa Sorun Derinleşir
Gayrimenkul uzmanları, kiralık konut arzındaki yetersizliğin bu krizin temel nedeni olduğunu vurguluyor.
Yasal düzenlemelerin güçlendirilmesi ve yeni konut üretiminin hızlandırılması gerektiğini belirten uzmanlar, aksi takdirde kiracıların mali yükünün daha da artacağı uyarısında bulunuyor.